Hầu đồng: lãng phí hay đáng tôn vinh?

Lâu nay, câu chuyện tín ngưỡng hay mê tín vẫn là chủ đề không có hồi kết. Trên thực tế, không phải lúc nào cũng có thể phân biệt rạch ròi giữa tôn giáo, tín ngưỡng và mê tín dị đoan. Bởi cùng một hiện tượng, tùy vào niềm tin, tri thức, văn hóa và hoàn cảnh thực tại mà mỗi người trong chúng ta sẽ có những đánh giá khác nhau, thậm chí hoàn toàn trái chiều.

 Cổng đền Phố Cát - Thạch Thành, Thanh Hóa 

Giá trị bản địa của tục hầu đồng 

Với bản chất một tín ngưỡng như Tứ phủ, trước hết cần nhìn nhận giá trị bản địa của tục hầu đồng. Có nghĩa đây là tín ngưỡng nội sinh của dân tộc Việt Nam chứ không phải du nhập từ bên ngoài như Phật giáo hay Thiên chúa giáo... Với hệ thống điện thần hầu hết tôn vinh các nhân thần có nguồn gốc bản địa ở ngôi vị các Thánh Mẫu, Quan lớn, Chầu bà, Ông hoàng và các Cô, các Cậu.., bao đời nay, đây là một trong những niềm tin tín ngưỡng của người dân Việt Nam từ chốn cao sang cho tới nghèo hèn. Đó là một giá trị văn hóa lớn lao không thể phủ nhận. Tôi từng chứng kiến những bà đồng đã ngoài 80 tuổi đang ốm nằm mấy ngày không ăn uống gì. Vậy mà sau một vấn hầu kéo dài gần 6 tiếng, cụ đã trở nên khỏe mạnh, ăn uống và đi lại bình thường.

Ở đây, có một sự biện giải, rằng không nhất thiết phải có lý hay có thật, bởi đó là niềm tin. Thực tế niềm tin của con người có thể đem lại những sức mạnh bất ngờ ảnh hưởng trực tiếp đến sự biến đổi của cuộc sống. Khoa học giờ đây đã chứng minh, niềm tin có thể tạo ra trạng thái tự kỷ ám thị, ở một mức độ có thể giúp con người phần nào vượt qua được đau khổ, bệnh tật... Có lẽ, tính hữu dụng của niềm tin tôn giáo là một vấn đề khó có thể phủ nhận. Trong cuộc sống, rất nhiều cái “ảo” mà lại có tác dụng hơn cả cái mà ta cho là “thật”!

Khác với Phật giáo hay Thiên Chúa giáo phủ dụ lòng người, xoa dịu nỗi đau trần thế bằng hệ thống giáo lý kinh kệ, tín ngưỡng Tứ phủ lại lấy nhạc Chầu văn làm phương tiện chuyển tải niềm tin. Có thể nói người ta đã phát huy tối đa vai trò của nghệ thuật âm nhạc trong hầu đồng. Với hệ thống làn điệu và lời ca phong phú, nhạc Chầu văn được xem như một thành tố hữu cơ của tín ngưỡng Tứ phủ. Cũng có thể nói chính tín ngưỡng Tứ phủ đã đóng góp cho nền âm nhạc cổ truyền dân tộc một thể loại nhạc tín ngưỡng đặc sắc mang tính chuyên nghiệp mang tên Chầu văn.

Và, người ta vẫn đánh giá một vấn hầu đồng như một sân khấu diễn xướng mang tính dân gian. Bởi vậy, bên cạnh vấn đề tín ngưỡng, rõ ràng chiếu hầu đồng còn có tác dụng như một “sân chơi” nghệ thuật khá nghiêm túc. Trong đó, như một diễn viên “sân khấu” tâm linh, chân đồng sẽ lần lượt hóa thân thành các vị thánh trên điện thần. Thử tưởng tượng khi con người bỗng chốc có thể được đám đông hò reo tôn vinh bái lạy như một nhân vật thánh thần kiệt xuất (hoặc giả một vai diễn tâm linh), âu đó cũng là một yếu tố hấp dẫn người gia nhập tín ngưỡng.

Lãng phí hay đáng tôn vinh? 

Người ngoài tín ngưỡng hay không có chung niềm tin với các ông đồng bà đồng thì ắt sẽ thấy sự lãng phí vật chất ở các vấn hầu đồng. Chuyện ban tài phát lộc hàng trăm nghìn mỗi lần vung tay hay chuyện sắm sanh đồ mã trị giá hàng trăm triệu ở đây là điều không lấy gì làm lạ. Người ta giàu có, muốn thực hành những nghi thức tốn kém để giải quyết niềm tin tín ngưỡng cho người ta, đấy là điều có lẽ khó can thiệp. Trong giới bản hội tín ngưỡng Tứ phủ, “đồng nghèo lính khó” thì nhiều khi chỉ dăm trăm nghìn đến một vài triệu là cũng có thể sắm sửa một vấn hầu đồng tươm tất. Nhưng với những chân đồng giàu có, rõ ràng tiền của bỏ ra để hành lễ sẽ không thành vấn đề.

Đó là chưa kể đến những tâm lý ganh đua thể hiện cái “tôi”, cái “oai” kiểu “làng xã” luôn song hành cùng niềm tin tín ngưỡng. Ai cũng muốn mình “sang nhất”, có “vị thế” hơn người - đó là một tâm lý tự nhiên đời thường chứ không chỉ riêng ở giới các chân đồng Tứ phủ. Tôi đã từng chứng kiến những vấn hầu đồng mà chủ nhân phải thuê cả chuyến xe tải chở đồ lễ đến để chuẩn bị cho “thánh nhập đồng ban tài phát lộc”, cũng không lấy gì làm lạ!

Nếu bình tĩnh nhìn nhận hiện tượng tín ngưỡng, sẽ thấy có nhiều điều đáng tôn vinh như những giá trị di sản văn hóa dân tộc. Những điều khác mà giả sử chúng ta không mấy hứng thú, thậm chí có thể cảm nhận là bất hợp lý hay nhăng nhố (?) nhưng nếu không xâm hại đến an ninh xã hội hay quyền tự do con người thì có lẽ cũng nên chấp nhận, như một sự tôn trọng niềm tin tín ngưỡng. Bởi ở góc độ thực dụng, tôn giáo tín ngưỡng cũng phần nào giống như nghệ thuật âm nhạc, đã góp phần xoa dịu nỗi đau con người trần thế và tạo dựng, kích thích sự hứng khởi trong cuộc sống thực tại cũng như niềm tin vào một tương lai tươi sáng.

Còn nếu chỉ đánh giá đơn thuần tính hiện thực của sự vật, sự việc, ắt sẽ phải xem lại cả những kho tàng truyện thần thoại, cổ tích, trường ca, huyền thoại dân gian... chứ không chỉ tín ngưỡng tôn giáo. Niềm tin của con người, suy cho cùng sẽ là hiện thực, là chân lý với người này, những cũng có thể là sự mông muội, hoang tưởng với người khác, tùy vào ý thức, tri thức và hoàn cảnh văn hóa của mỗi người trong chúng ta.

Bùi Trọng Hiền

Theo Pháp Luật Việt Nam

Mô tả chân thực cuộc sống dưới âm phủ, nghe xong rất nhiều người đều tin

Bạn có thực sự tin rằng có sự tồn tại của địa ngục không? Trên đời này có ma quỷ tồn tại không? Một người thời nhà Thanh đã mô tả lại trải nghiệm cuộc sống dưới âm phủ hết sức chân thực của mình.

Vào thời nhà Thanh, có một người tri thức khoảng 19 tuổi tên là Lê Chú, trong một giấc mơ thấy một người đến tìm mình, lễ phép nói có việc muốn nhờ, Lê Chú nhận lời mà không suy nghĩ, người đó nghe xong tạm thời rời đi. Vài ngày sau trong giấc mơ, người hôm nọ lái xe ngựa đến đón anh, đi đến một nơi giống như công đường, Lê Chú được yêu cầu thăng đường thẩm vấn tội phạm. Từ đó về sau mỗi ngày anh đều nằm mơ đến những sự việc xảy ra dưới âm phủ…

Bạn bè của Lê Chú sau khi biết chuyện liền hỏi thăm chi tiết cụ thể, tập hợp lại thành “U minh vấn đáp lục” ghi chép hỏi đáp về âm phủ, chúng ta cùng xem bên trong nói gì nhé!

1. Ai quản lý ông dưới âm phủ? Đảm nhiệm chức vụ gì? Nội dung công việc là gì? Tại sao âm phủ lại đến tìm ông? 

 Lê Chú: “Tôi là thuộc hạ của Đông Nhạc Đại Đế, đảm nhiệm chức vụ xử lý tư pháp, quản lý năm tỉnh Hoa Bắc, phụ trách xử lý vụ án người chết trong vòng 10 tháng, bồi thẩm viên có 4 người, nhưng có vô số âm binh làm tay sai, mà nguyên nhân âm phủ tìm tôi để làm thẩm phán, nghe nói bởi vì tôi là thẩm phán chuyển sinh.

2. Tại sao ông chỉ làm thẩm phán trong 4, 5 năm? Ông làm việc dưới âm phủ chẳng phải sẽ tránh được khổ đau trong luân hồi sao? 

Lê Chú: “Bởi vì tôi không muốn làm quan âm phủ quá lâu, nhiều lần từ chức mà không được phép, sau đó nhờ dốc tâm tu luyện theo Phật Pháp mới có thể miễn đi chức vụ, theo như tôi điều tra, kiếp sau sẽ chuyển sinh đến vùng Hà Nam, muốn thoát khỏi luân hồi đâu có dễ!”

3. Sau khi chết sẽ trở thành quỷ sao? Tại sao có người hiển linh, có người không?

Lê Chú: “Ngoại trừ thần thánh, nói chung sau chết sẽ có lục đạo luân hồi, bởi vì cõi ngạ quỷ chỉ là một trong sáu đường chuyển sinh, cho nên chết đi sẽ không nhất định là quỷ, nếu như luân hồi vào cõi ngạ quỷ, người thân thích ở trần gian cúng bái thỉnh cầu thì có thể hiển linh, nhưng nếu sau khi chết lên trên trời hoặc xuống địa ngục thì sẽ không hiển linh. Nếu như mệnh của một người chưa đến lúc chết nhưng lại chết đi, linh hồn sẽ chưa siêu thoát, lang thang bên ngoài, khả năng gặp con người rất cao.”

4. Trong lịch sử có rất nhiều người vĩ đại như Khổng Tử, Mạnh Tử, tại sao người đời lại thờ cúng, cũng không thấy họ hiển linh?

Lê Chú: “Những vị thần đó tiến nhập vào thế giới của chúng ta để chỉ dạy chúng sinh, khi hoàn thành nhiệm vụ họ sẽ rời đi đến một thế giới khác, tiếp tục đi cứu độ chúng sinh ở một thế giới khác, họ đi tới đi lui trong vũ trụ vô hạn.”

5. Sau khi chết thật sự có chuyển sinh sao? 

Lê Chú: “Có sinh ắt có tử, có tử cũng ắt có sinh, nhưng bởi vì sau khi chết cái còn tồn tại là tinh thần chứ không phải vật chất, cho nên chỉ có thể dùng tinh thần để lĩnh hội, tu hành có thể nâng cao tinh thần của con người, duy chỉ có thông qua tu luyện mới có thể chứng thực được luân hồi.”

6. Quỷ so với người ai nhiều hơn? Người sợ quỷ hay là quỷ sợ người? 

Lê Chú: “Quỷ dưới âm phủ so với người ở dương gian đông hơn rất nhiều, quỷ tại dương gian nhiều lúc đi lại ở nơi tối tăm, người sợ quỷ, quỷ cũng sợ người, nhất là chính nhân quân tử quỷ không dám lại gần, nhưng đối với người có tâm bất chính thì quỷ thích đùa cợt.”

7. Lúc chết “linh hồn ly thể” sẽ cảm thấy thống khổ không? 

Lê Chú: “Nếu chết vì bệnh tật, linh hồn ly thể sẽ không hề cảm thấy thống khổ, nhưng nếu lúc chết còn quyến luyến người thân, bạn bè, tài sản, v.v. thì sẽ cảm thấy thống khổ, vì vậy một người khi còn sống luôn giữ được tâm thanh tịnh thì khi chết không có đau khổ.”

8. Người chết và người bị giết hại, hồn ma của họ có khác nhau? Hồn ma có già yếu đi không? 

Lê Chú: “Khuôn mặt hồn ma chết thảm không rõ, có vết thương rỉ máu, còn lại hồn ma bình thường không có khác biệt, giống với lúc trước khi chết, cũng không bị già yếu đi theo thời gian.”

9. Ăn, mặc, đi đứng, ngủ nghỉ dưới âm phủ như thế nào? 

Lê Chú: “Thức ăn dưới âm phủ không ngon bằng thức ăn ở dương gian, hơn nữa người dương gian không thể thưởng thức thứ đó, một lần ăn thì họ có thể no trong nhiều ngày, không cần một ngày phải ăn ba bữa như người trần, quần áo thì mặc giống với người dương gian. Quỷ nghỉ ngơi tùy ý, không giống như con người phải ngủ 7, 8 giờ một ngày. Quỷ đi rất nhanh, không chậm chạm giống như người.”

10. Quỷ có ngày lễ tết không, gia đình như thế nào? Bên kia khí hậu ra sao? 

Lê Chú: “Quỷ có lễ hội, không có cuối tuần, kết hôn nhưng không cần bạn đời. Dưới âm phủ có ngày đêm nhưng không nhìn thấy ngôi sao.”

11. Âm phủ có pháp luật không? Thẩm phán có sai lầm không?

Lê Chú: “Dường như không có pháp luật âm phủ, kết tội nặng nhẹ tùy theo hậu quả mà cân nhắc. Thẩm phán kết tội tuyệt đối không xảy ra sai lầm, bởi vì tội trạng đều trải qua điều tra tinh vi, cho nên chưa từng mắc sai lầm.”

12. Hình phạt dưới âm phủ có bao nhiêu loại? 

Lê Chú: “Hình phạt dưới âm phủ so với dương gian tàn nhẫn hơn gấp trăm lần, tôi khuyên người trần gian thà chịu trừng phạt trong cuộc đời còn hơn xuống âm phủ chịu hình phạt. Thí dụ như tại dương gian giết mười mạng người, nhiều lắm là xử tử một lần, nhưng ở âm phủ lại xử tử trăm lần.”

13. Người thiện ác, Quỷ Thần làm sao có thể biết rõ?

Lê Chú: “Quỷ Thần có thể nhìn thấy những điều mà người thường không thấy, trên đầu người có tư tưởng thiện ác sẽ theo đó mà phát ra ánh sáng màu hồng, vàng, trắng, đen. Tôi từng thấy rất nhiều tên quỷ phạm tội bào chữa cho mình nhưng khi tôi đưa ghi chép phạm tội cho nó xem, hầu hết đều cúi đầu nhận tội.”

14. Đức hạnh mà âm phủ tôn trọng nhất và căm giận nhất là gì? 

Lê Chú: “Âm phủ tôn trọng nhất đối với nam là trung hiếu, nữ là tiết hiếu, hai loại người này dù có tội cũng sẽ được xử nhẹ, căm giận nhất là giết người và dâm dục, trong đó giết người tội lớn hơn so với dâm dục.”

15. Âm phủ coi trọng tôn giáo nào? 

Lê Chú: “Âm phủ không quản những hồn ma thiện lương, như người tu hành sau khi chết sẽ lên trên trời, không xuống địa ngục. Âm phủ coi trọng Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo, nhưng coi trọng nhất có thể nói là Phật giáo.”

16. Người dương gian thỉnh mời hòa thượng hoặc đạo sĩ siêu độ người đã chết, rốt cuộc có tác dụng không? 

Lê Chú: “Hòa thượng hoặc đạo sĩ tụng kinh siêu độ cho người chết là vì tăng thêm phúc đức cho mình, tụng kinh tốt nhất là trong khoảng thời gian 49 ngày sau khi chết, qua khoảng thời gian này, người chết có thể đã đầu thai chuyển sinh.”

17. Công đức từ tụng kinh niệm Phật lớn như vậy, tại sao chư quỷ không niệm, dùng cách này để giải thoát?

Lê Chú: “Tu hành là phải tranh thủ thời gian còn sống tại dương gian mà làm, nếu như chờ sau khi tắt thở mới lại tu hành, đến lúc đó chỉ e là không thể” 

18. Vì sao âm phủ tìm người hầu ở dương gian? 

Lê Chú: “Bởi vì người phú quý có thần bảo hộ, cho nên khi trong nhà họ có người chết, quỷ dưới âm phủ không có cách nào tiếp cận, lúc đó có người dương gian làm tay sai đi chấp hành mệnh lệnh, vì vậy âm phủ thường dùng người dương gian làm người hầu.”

Lê Chú từng đến âm phủ đảm nhiệm chức quan thẩm phán kể lại câu chuyện khiến cho mọi người hết sức chấn động, nghe xong lời vấn đáp này, dù bạn tin hay không thì cũng coi đó là những bài học giáo huấn, để chúng ta có thể đối chiếu và trở thành người tốt hơn, thiện lương hơn, nghĩ cho người khác nhiều hơn… Để giả sử như có kiếp sau thì chắc chắn rằng chúng ta cũng sẽ có một kiếp sống mới tốt đẹp hơn.

Huy Hoàng

Theo Đại Kỷ Nguyên

Văn khấn khi đi lễ Đền, Điện

(Nơi đền có phối thờ phật thánh thì khấn nam mô a di đà phật, đền chỉ thờ thánh thì khấn nam mô hương vân cái bồ tát )

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô Bổn sư thích ca mâu ni phật

Nam mô Đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn quán thế âm bồ tát

Nam mô phật, nam mô pháp, nam mô tăng

Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật

Ngũ phương ngũ phật, thập phương thập phật. Hằng hà sa số Đức Phật

Con khấu đầu cung Phật thỉnh Thánh, con sám hối Thiên phủ, Địa phủ, Thoải phủ, Nhạc phủ.

Đệ tử con nhất tâm cung thỉnh tam phủ công đồng, tứ phủ vạn linh

Con lạy Đức vua cha ngọc Hoàng, Nhạc Phủ Thánh Đế, Thủy Phủ Thánh Đế, Địa Phủ Thánh Đế

Con lạy Cửu trùng thánh mẫu, bán thiên công Chúa Thiên tiên thánh mẫu

Kính lạy địa tiên thánh mẫu quỳnh hoa Liễu Hạnh Vân Hương Thánh Mẫu

Mã Hoàng Công chúa, sắc phong Chế Thắng Hoà Diệu đại vương, gia phong Tiên Hương thiên tiên Thánh Mẫu.

Kính lạy Thánh Mẫu Đệ Tam thủy cung, Xích Lân long Nữ,Thủy Tinh Công chúa

Kính lạy Đức Mẫu thượng ngàn Diệu nghĩa diệu tín thiền sư

Tuần Quán Đông Cuông đệ nhị đỉnh thượng cao sơn triều mường Sơn tinh công chúa Lê Mại Đại Vương.

Con lạy trần Triều hiển thánh Hưng Đạo Đại Vưong

Trần triều Khải Thánh , Vương Phụ Vưong mẫu Vương phu nhân

Tứ vị Vưong tử- Nhị Vị Vương cô- vương tế vương tôn. Liệt vị tướng tướng công đồng Trần Triều

Con Lạy chúa đệ nhất Tây Thiên, chúa đệ nhị Nguyệt hồ, Chúa đệ tam Lâm Thao, Chúa Thác Bờ, Chúa Ngũ Phương, Chúa Mọi, Chúa cà phê

Con kính lạy Ngũ vị tôn quan, thập vị chầu bà, Tứ phủ ông hoàng, tứ phủ tiên cô, tứ phủ thánh cậu

Con lạy ngũ dinh thần tướng-ngũ hổ thần quan Con lạy thanh xà tướng quân- bạch xà tướng quân

Con lạy công đồng các bóng các giá, mười tám cửa rừng, mười hai cửa bể.

Con lạy quan cai đầu đồng chầu bà bản mệnh

Con lạy ngài tân Đương niên thiên quan.

Con lạy các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài thần, các Bản gia Táo Quân, chư vị tôn thần.

Đê tử con là:.................................

Ngụ tại:.........................................

Kim niên kim nguyệt, cát nhật lương thời ... niên ….. nguyệt …… nhật thời Cung nghênh khánh tiệc……( Hoặc nay nhân ngày lành tháng tốt) Đệ tử con cùng toàn thể gia chung nhất một lòng tòng một dạ, lễ mỏng tâm thành tay chắp gối quỳ, mang miệng tới tâu, mang đầu vọng bái. Cúi xin Phật, Thánh, Chúa, Tiên rủ lòng thương xót chấp kỳ lễ bạc, xe loan giá ngự, giáng phúc lưu ân, chứng minh công đức. Phù hộ độ trì Quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhà nhà được ấm no hạnh phúc, tứ thời không hạn ách nào xâm, tám tiết hưởng vinh quang thịnh vượng.

Đệ tử con thiết nghĩ, đệ tử phúc mỏng nghiệp dày, từ kiếp trước đến nay do hữu ý hay vô ý con gây nhiều tội lỗi, nay con cùng toàn thể gia quyến xin khấu đầu khấn nguyện phát tâm bồ đề, làm lành tránh dữ, tu tâm dưỡng tính, phóng sinh, bố thí, bồi đắp công đức, rèn luyện đạo hạnh, cúi xin bề trên thương xót độ cho các oan gia trái chủ do tội lỗi con gây ra được hưởng phước báu siêu sinh tịnh độ.

Kính xin bề trên soi xét cho cửu huyền thất tổ bảy đời, chín kiếp nội, ngoại, được hưởng đầy đủ công đức, phước báu siêu sinh về cõi an lành.

Cúi xin Phật, Thánh, Chúa, Tiên tùy duyên ban cho con và gia đình được bình an, sức khỏe, khai mở trí huệ, tu hành tinh tấn, cho gia trung con được trong ấm ngoài êm nhân khang vật thịnh duyên sinh trường thọ.

Cầu cụ thể việc gì thì khấn thêm nội dung……….

Nhất tội Ngài nhất xá, vạn tội ngài vạn thương.

Đệ tử con lễ bạc tâm thành con giàu một bó con khó một nén giàu làm kép hẹp làm đơn,Thiếu Ngài cho làm đủ vơi Ngài cho làm đầy. Cúi xin Ngài chấp kỳ lễ vật, chấp lễ chấp bái. Chứng tâm cho lời kêu tiếng khấn của con bay như phượng lượn như hoa tới cửa ngài ngồi tời ngai ngài ngự. Cho con sở nguyện như ý sở cầu tòng tâm.

Con cúi xin gia tiên tổ đường nội ngoại, tổ cô mãnh tướng linh thiêng tới hầu tại cửa phật thánh, tấu thay cầu đỡ cho con, cháu, chắt của Tổ được kêu thấu tấu nổi, đắc lễ, đắc bái, đắc yêu, đắc cầu. Đức tổ cao minh tận thương tận độ.

Dãi tấm lòng thành cúi xin chứng giám.

Con xin đa tạ

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

( Tham khảo )